Tạp chí tiêu điểm

Nợ công của Pháp tính đến cuối quý II/2026 lên đến gần 3.600 tỷ euro, chiếm đến 119,0% GDP, tăng thêm 60 tỷ chỉ trong vòng một quý. Lãi suất trái phiếu chính phủ thời hạn 10 năm đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2008, từ 3,6% lên gần 5% chỉ trong vòng ba tháng. Khoản nợ này từ đâu mà có ? Liệu nước Pháp có đang bên bờ sụp đổ tài chính ? Nước Pháp hiện đang đối mặt với một vấn đề nan giải. Từ năm mươi năm qua, chi tiêu công của Pháp vượt quá thu nhập, khiến ngân sách luôn bị thâm hụt. Không chỉ tăng liên tục và mang tính cấu trúc, thâm hụt ngân sách đôi khi còn tăng đột ngột do nhiều cuộc khủng hoảng khác nhau ở trong nước và trên thế giới, trong khi nguồn thu từ các loại thuế lại tăng chậm hơn nhiều. Nợ nần chồng chất Theo các số liệu được công bố, năm 2025, chi tiêu công của Pháp là 1714,2 tỷ euro, trong đó bảo trợ xã hội chiếm đến 40% và nguồn thu của chính phủ là 1.561,7 tỷ euro. Điều này có nghĩa là ngân sách bị thâm hụt 152,5 tỷ euro, tương đương 5,1% GDP, giảm 0,7 điểm so với năm 2024, nhưng vẫn vượt…

Ngành sản xuất xe ô tô – biểu tượng thành công của ngành công nghiệp Đức – đang trải qua một cuộc khủng hoảng chưa từng có. Trong giai đoạn 2018-2026, gần 150 ngàn việc làm trong ngành công nghiệp xe ô tô Đức đã bị mất. Con số này chưa bao gồm tác động từ các kế hoạch tái cấu trúc mới buộc các hãng xe Volkswagen, BMW phải cải thiện khả năng cạnh tranh của mình. Nguyên nhân vì đâu ? Liệu ngành công nghiệp ô tô Đức có bên bờ sụp đổ ? Trên trang Le Grand Continent, chuyên gia về quan hệ Pháp – Đức, Marie Krpata, Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI) cảnh báo, « Khủng hoảng tại Đức sẽ bắt đầu từ chiếc xe hơi ». Ngày 25/08, Volkswagen, hãng xe ô tô hàng đầu ở Đức, cho biết không loại trừ khả năng từ đây đến năm 2030 sẽ cắt giảm thêm 50 ngàn việc làm ở Đức và khoảng 100 ngàn trên thế giới. Không chỉ có Volkswagen, các hãng khác như BMW, Mercedes hay nhà cung cấp linh kiện Bosh cũng thông báo cắt giảm hàng ngàn việc làm. Theo Cơ quan Thống kê Liên bang Đức (Destatis), tính đến quý I/2026, ngành công nghiệp ô tô chỉ…

Hơn hai tuần nữa Brazil sẽ bỏ phiếu vòng hai bầu tổng thống, sau vòng đầu 04/10/2026 với kết quả bất ngờ là ứng cử viên cực hữu Flávio Bolsonaro vượt lên dẫn đầu, với 47% so với 45% của tổng thống mãn nhiệm cánh tả Lula da Silva. Khả năng Mỹ can thiệp bầu cử Brazil quy mô lớn trước thềm cuộc bỏ phiếu, cũng như những cáo buộc về can thiệp trước đó, đang trở thành tâm điểm của cuộc bầu cử, với kết quả ảnh hưởng đến cục diện địa chính trị toàn cầu. Một báo cáo gần đây (*) của Cơ quan Tình báo Brazil (ABIN - Agência Brasileira de Inteligência) đã chỉ ra khả năng can thiệp trực tiếp của Mỹ vào cuộc bầu cử tại Brazil. Theo Reuters, sau cuộc gặp phái đoàn Pháp và Đức tại Brasilia, từ 9 đến 11/09, các quan chức cơ quan tình báo Brazil cho biết đã trao đổi với các đối tác về can thiệp từ phía Mỹ, có thể bao gồm nhiều hình thức, « từ việc sử dụng các biện pháp pháp lý để gây áp lực chính trị (lawfare) cho đến những hành động công khai ». Tình báo Brazil cảnh báo Các cuộc gặp này cho thấy mối lo ngại ngày càng tăng ở…

Ngày 29/09/2026, thủ tướng Anh Andy Burnham tới dự Đại hội thường niên của Đảng Lao động cầm quyền với một nghị trình bất ngờ : Công khai định hướng cho đảng Lao Động rằng họ sẽ lấy chủ đề quay trở lại Liên Hiệp Châu Âu (EU) làm khẩu hiệu tranh cử vào năm 2029, đảo ngược hướng đi cho tranh luận về Brexit dai dẳng trong các chính đảng Anh mười năm qua. Từ Luân Đôn, thông tín viên Nguyễn Giang tường trình: Đâu là các điểm mới trong tuyên bố của ông Burnham so với những phát ngôn về Brexit và EU của các thủ tướng Anh từ 2016 tới nay? TTV Nguyễn Giang : Tại Đại hội của Đảng Lao động Anh tuần này ở Liverpool, hôm 29/09, thủ tướng Andy Burnham đã tung ra "quả bom tấn” (bombshell) về lộ trình đảo ngược Brexit. Năm 2024, trong Cương lĩnh của đảng này có ba lằn ranh đỏ, không thể bước qua : Đó là không đưa Anh quay lại Thị trường chung (single market) của EU, không trở lại Liên minh thuế quan (customs union), và không chấp nhận tự do di chuyển (freedom of movement). Nhưng nay, ông Andy Burnham nói thẳng rằng Brexit…

Hàng loạt vụ tác nhân AI thoát khỏi kiểm soát của công ty chủ quản AI trong hai tháng gần đây, đặc biệt là vụ Hugging Face, gây chấn động trước hết tại Mỹ. Nhiều đại tập đoàn AI đã kêu gọi chính quyền Mỹ sớm có biện pháp kiểm soát an toàn AI, nhưng tổng thống Donald Trump gạt phăng với lý do cuộc đua tranh công nghệ. Tuy vây, Washington lần đầu tiên chính thức đưa các đối thoại với Bắc Kinh về kiểm soát nguy cơ AI vào chương trình nghị sự. Biến cố Hugging Face: Các tác nhân AI phối hợp hành động Đầu tháng 7/2026, trong vài ngày, hàng trăm tác nhân AI thuộc một số mô hình tân tiến của OpenAI đang trong giai đoạn thử nghiệm, trong môi trường cô lập với bên ngoài, đã tìm cách thoát ra được bên ngoài, xâm nhập vào các cơ sở của nền tảng Hugging Face. Hơn 17.000 hành động can thiệp đã được thực hiện, hoàn toàn không có bàn tay của con người (báo cáo của Hugging Face). Ngay sau sự việc được phát hiện, cuối tháng 7/2026, hơn 1.000 nhân viên của bốn tập đoàn OpenAI, Anthropic, Google DeepMind và Meta, trong đó có…

Cùng với cuộc chiến tranh Ukraina, eo biển Hormuz bị phong tỏa và đường ống dẫn Đông – Tây của Ả Rập Xê Út bị drone bắn phá, việc phe nổi dậy Houthi chiếm giữ nhiều vị trí chiến lược tại eo biển Bab El Mandeb đang làm dấy lên nỗi lo xảy ra một cú sốc năng lượng mới trên thế giới. Phe Houthi có sẽ là tia lửa châm ngòi khủng hoảng kinh tế toàn cầu ? Nằm ở phía nam bán đảo Ả Rập, giữa Yemen, Djibouti và Erithrea, eo biển Bab el Mandeb, dài 50 km và rộng khoảng 32 km, nối Hồng Hải với Ấn Độ Dương, cửa ngõ đến kênh đào Suez, một tuyến đường tắt hàng hải chính yếu nối châu Á và châu Âu. Trong điều kiện bình thường, gần 20 ngàn tầu thuyền đi qua tuyến đường này mỗi năm, tương đương với khoảng 10-15% thương mại toàn cầu. Đối với châu Âu, khoảng 40% thương mại với Trung Quốc phụ thuộc vào tuyến đường vận tải qua Hồng Hải và Bab el Mandeb. Hành lang đường biển này, tuy không có quy mô như eo biển Hormuz, eo biển Bab el Mandeb còn là nơi trung chuyển của khoảng 12% lượng cung dầu hỏa thế giới và gần 8% lượng khí tự…

Các dữ liệu bị rò rỉ hay đánh cắp không còn đơn thuần là « sản phẩm phụ » của các cuộc tấn công mạng. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng chúng đang trở thành một « nguồn tài nguyên vận hành » được mua bán và tái khai thác trong một hệ sinh thái tội phạm mạng có tổ chức chặt chẽ. Theo các khảo sát gần đây, ngoài một số vụ tấn công mạng có mục tiêu chính trị và địa chính trị, 86% các vụ xâm phạm dữ liệu có mục tiêu kiếm tiền và 55% số vụ tấn công là do các nhóm tội phạm có tổ chức thực hiện. Những dữ liệu bị đánh cắp này sau đó sẽ được rao bán trên Internet, đặc biệt là trên thị trường chợ đen của Dark Web. Những người rao bán và mua dữ liệu đánh cắp là ai ? Rayna Stambouliscka, tổng giám đốc công ty tư vấn an ninh mạng RS Stratégie, cộng tác viên Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia Pháp (CNRS), trên đài France Culture cho biết : « Đó là những người muốn bán lại các dữ liệu, hoặc họ tự đánh cắp dữ liệu, hoặc họ mua dữ liệu rẻ hơn từ người khác, hoặc họ có một nguồn cung cấp liên tục các dữ liệu mới giá rẻ… Nhìn…

Mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc là một trong những trục quan trọng nhất trong dòng chảy lịch sử thế giới đương đại. Giữa các cuộc chiến thương mại, đối đầu địa chính trị và cạnh tranh công nghệ, mỗi ngày trôi qua càng củng cố thêm niềm tin chắc rằng cuộc đối đầu giữa Washington và Bắc Kinh đang định hình thế giới ngày nay và có thể cả trong tương lai. Nhà sử học Pierre Grosser, trên đài phát thanh France Inter nhận định, nếu nhìn lại lịch sử hơn một thế kỷ quan hệ Mỹ - Trung, hai quốc gia này đã nhiều lần thay đổi vị thế đối với nhau : Từ đối tác thương mại, đồng minh thời chiến, đối thủ ý thức hệ, cho đến đối thủ cạnh tranh chiến lược toàn diện như ngày nay. Là chuyên gia về quan hệ quốc tế và châu Á và cũng là tác giả tập sách « Chiến tranh lạnh khác chăng ? Đối đầu Mỹ - Trung », Pierre Grosser còn nêu ra sáu cột mốc lớn quan trọng để lý giải vì sao Washington và Bắc Kinh đang trong một cuộc cạnh tranh được nhiều nhà quan sát gọi là « cuộc đối đầu định hình thế kỷ XXI ». Đằng sau những tranh chấp…

Ngày 17/08/2026, vài giờ trước khi diễn ra cuộc tập trận thường niên Mỹ - Hàn Ulchi Freedom Shield (Lá chắn tự do), tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ thông báo giảm thời lượng chiến dịch. Theo giới quan sát, những động thái khó lường của nguyên thủ Mỹ có nguy cơ làm suy yếu một trong những nền tảng quan trọng nhất trong cấu trúc an ninh Đông Bắc Á hiện nay là tam giác an ninh bao gồm Hàn Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản. Trump trừng phạt Seoul ? Trên mạng xã hội Truth Social, ông đánh giá rằng cuộc tập trận « tốn kém » này gởi đi « một tín hiệu hoàn toàn không phù hợp và mang tính thù địch » đến Bình Nhưỡng. Ngoài ra, cuối thông điệp, tổng thống Trump còn khiển trách Hàn Quốc đã « từ chối » hỗ trợ Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống Iran trong khi Washington có những cam kết bảo đảm an ninh cho Seoul. Trả lời Reuters, bà Jenny Town, giám đốc chương trình 38 Vĩ tuyến bắc, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Stimson, trụ sở tại Hoa Kỳ, nhận định : « Theo tôi, đây là một động thái chưa từng có tiền lệ khi gắn hai vấn đề hoàn toàn…

Dịch bệnh, chiến tranh, khủng hoảng tài chính hay bất ổn chính trị thường dẫn đến suy thoái và khó khăn cho nhiều quốc gia. Thế nhưng với Geneve, Thụy Sĩ, những biến động đó nhiều lần trở thành cơ hội để gia tăng sự giàu có và củng cố vị thế quốc tế của thành phố này. Minh chứng mới nhất là vào tháng 03/2026, chính quyền bang Geneve công bố thặng dư ngân sách 50 triệu franc Thụy Sĩ cho năm 2025. Bất chấp các cuộc khủng hoảng quốc tế liên tiếp xảy ra, thành phố đắt đỏ hàng thứ tư thế giới vẫn tiếp tục thịnh vượng. Và đây cũng là năm thứ sáu liên tiếp Geneve công bố thặng dư ngân sách. Làm thế nào giải thích cho sự ổn định đáng ngạc nhiên này ? Theo Marc Guéniat, nhà báo điều tra của nhật báo Thụy Sĩ Le Temps, đó không phải là một hiện tượng mới, mà là một sự tiếp nối liên tục trong dòng lịch sử của Geneve từ hơn bốn thế kỷ. Sự giầu có đến từ Pháp Nền tảng cho sự thịnh vượng của Geneve trước hết được xây dựng trên vai trò là một vùng đất trú ẩn, bắt đầu từ thế kỷ XVI với cuộc Cải cách Tin Lành do nhà thần học…

Vào lúc lệnh cấm nhập khẩu khí ga hóa lỏng LNG của Nga sắp có hiệu lực, châu Âu trong vòng sáu tháng đầu năm 2026, đã mua gần như toàn bộ lượng LNG do nhà máy Yamal tại Siberia sản xuất. Sự việc cho thấy thế khó khăn của Liên Hiệp Châu Âu (EU) để thoát khỏi sự phụ thuộc vào khí đốt Nga, đồng thời phản ảnh nguy cơ làm suy yếu hiệu quả của các biện pháp trừng phạt khi khối này liên tục cho phép các ngoại lệ. Bất chấp các biện pháp trừng phạt, châu Âu chưa thể nào khóa được vòi khí đốt Nga. Trong một báo cáo công bố hồi đầu tháng 7/2026, Cơ quan Hợp tác Điều tiết Năng lượng EU (ACER) của Liên Hiệp Châu Âu ghi nhận : « Từ tháng 01-05/2026, nhập khẩu khí đốt qua đường ống tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025, trong khi nhập khẩu khí ga hóa lỏng LNG tăng 11% ». Các dữ liệu từ công ty phân tích Kpler, được nhật báo tài chính Anh Financial Times dẫn lại, xác nhận xu hướng trên, theo đó, trong vòng sáu tháng đầu năm, Liên Âu mua gần như toàn bộ sản lượng của dự án Yamal LNG tại Siberia, do công ty tư nhân Novatek của Nga…

Ngày 28/07/2026, chính quyền Donald Trump ra quyết định cấm nhập khẩu robot tiên tiến của nước ngoài. Biện pháp này, về thực chất, là nhắm vào các mẫu robot được tăng cường trí tuệ nhân tạo (AI) do Trung Quốc phát triển. Và theo nhiều nhà phân tích, động thái này của Mỹ còn làm nổi rõ cách tiếp cận cạnh tranh giữa hai siêu cường trong lĩnh vực này. Hãng tin Mỹ AP cho biết lệnh cấm do Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) ban hành còn áp dụng cho cả việc nhập khẩu các loại robot bốn chân mới (thường được gọi là robot chó) và một số bộ biến tần điện (power inverters) được sử dụng trong năng lượng tái tạo, trung tâm dữ liệu và thiết bị gia dụng. Và lệnh cấm này áp dụng đối với các « phiên bản mới » của những mặt hàng được nêu trên. Robot tiên tiến và nỗi lo an ninh của Mỹ Theo giải thích của FCC, các loại robot tiên tiến có thể tạo ra rủi ro về an ninh mạng, thu thập dữ liệu và làm gia tăng sự phụ thuộc của Mỹ vào chuỗi cung ứng nước ngoài. Chủ tịch của FCC, ông Brendan Car, cho biết hành động này nhằm « bảo…

Tuy không có hiệp ước phòng thủ chung chính thức giống như Liên minh Bắc Đại Tây Dương NATO, chiến tranh giữa Mỹ và Iran ở Trung Đông đang thúc đẩy bốn nước Trung Quốc, Nga, Iran và Bắc Triều Tiên hành động như một khối có liên kết chiến lược. Mối quan hệ hợp tác này có thể là một thách thức to lớn đối với Hoa Kỳ. Những năm gần đây, mỗi khi nói đến các cuộc khủng hoảng quốc tế, từ chiến tranh Ukraina đến căng thẳng ở Trung Đông, người ta thường nghe nhắc đến một nhóm quốc gia gồm Trung Quốc, Nga, Iran và Bắc Triều Tiên, mà nhiều nhà phân tích phương Tây gọi là « CRINK », được ghép từ chữ cái đầu bằng tiếng Anh của bốn quốc gia (China, Russia, Iran và North Korea). Mạnh mẽ hơn, nhóm bốn nước này còn bị chỉ định là « trục gây bất ổn », « trục chống phương Tây » hay « trục các quốc gia gây hấn ». CRINK : Một khối thống nhất như NATO ? Câu hỏi quan trọng : Liệu đây có thực sự là một khối thống nhất giống như NATO? Hay người ta đang đơn giản hóa một thực tế phức tạp hơn rất nhiều. Chủ đề vẫn gây tranh cãi trong…

Ngày 22/06/2026, Trung Quốc thông báo loạt trừng phạt mới có hiệu lực ngay lập tức nhắm vào hàng chục công ty Mỹ, chủ yếu trong các lĩnh vực quốc phòng và đất hiếm để đáp trả quyết định của Lầu Năm Góc đưa các tập đoàn như Alibaba và BYD vào danh sách đen. « Ăn miếng, trả miếng », Bắc Kinh kể từ giờ không ngần ngại trừng phạt các công ty nước ngoài, mà còn cấm các doanh nghiệp trong nước tuân thủ các biện pháp ngoài lãnh thổ của những nước khác, đặc biệt là Mỹ. Để đáp trả nguyên tắc ngoài lãnh thổ của Mỹ, Trung Quốc đang hoàn thiện các công cụ pháp lý của mình. Từ nhiều năm qua, Bắc Kinh triển khai kho vũ khí pháp lý vượt ra ngoài lãnh thổ, mà nạn nhân liên đới đầu tiên là lĩnh vực kinh tế. Trên đài France 24, chuyên gia Mathieu Duchâtel, giám đốc nghiên cứu quốc tế, Viện Montaigne, trước hết giải thích đôi nét về nguyên tắc ngoài lãnh thổ : « Đơn giản đó là việc áp dụng luật pháp quốc gia ở nước ngoài. Có thể là đối với các chủ thể quốc gia hiện diện ở nước ngoài, các cá nhân, các tác nhân kinh tế, nhưng…

Hơn một tuần sau thắng lợi bầu cử của Abelardo de la Espriella tại Colombia (21/06/2026), đến lượt Keiko Fujimori, con gái của nhà độc tài Alberto Fujimori, được loan báo về đầu trong cuộc bầu cử tổng thống Peru ngày 07/06/2026. Chỉ trong vòng 18 tháng, các ứng cử viên liên minh hoặc liên kết với Donald Trump thắng cử tổng thống hay lập pháp tại bảy nước châu Mỹ La-tinh. Bước đột phá ngoạn mục của phe theo chủ nghĩa dân tộc – dân túy dường như đã mang đến cho Donald Trump một thắng lợi trong chính sách của ông tại khu vực. Sự dịch chuyển này đã bắt đầu từ năm 2019, với thắng lợi bầu cử của Nayib Bukele tại Salvador, rồi như một hiệu ứng đô-mi-nô, phe cực hữu trong những năm gần đây lần lượt giành thắng lợi trong các cuộc bầu cử lập pháp và tổng thống tại các nước Achentina, Bolivia, Chilê, Costa Rica, Ecuador, Honduras, Panama và gần đây nhất là Colombia và Peru. Tình trạng mất an ninh, bài di dân : Những điểm chung Sau « làn sóng mầu hồng » trong những năm đầu thập niên 2020, ngoại trừ Uruguay, hầu như toàn…

Ngày 17/06/2026, Trung Quốc thông báo một loạt các biện pháp mới nhằm thúc đẩy quốc tế hóa đồng nhân dân tệ. Bắc Kinh tiến thêm một bước trong một chiến lược lớn hơn hướng tới quốc tế hóa nhân dân tệ để giảm dần sự phụ thuộc vào đô la Mỹ, và xác lập một vị trí trong hệ thống thanh toán tài chính toàn cầu nhằm khẳng định vị thế của một cường quốc kinh tế, công nghệ và quân sự. Cụ thể, Bắc Kinh cho phép sáu ngân hàng nhà nước, bao gồm cả Ngân hàng Trung Quốc và Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc thực hiện các giao dịch bằng nhân dân tệ với nước ngoài tại vùng đặc quyền kinh tế Thượng Hải. Một kế hoạch hành động với ba thời điểm mốc là 2027, 2030 và 2035 cũng được công bố. Ngoài ra, theo Reuters, Bắc Kinh loan báo thành lập một cơ chế mới có tên gọi FIMA RMB Repo, nhằm tạo thuận lợi cho các ngân hàng trung ương nước ngoài, các quỹ đầu tư quốc gia và các định chế tài chính quốc tế tiếp cận thanh khoản bằng nhân dân tệ, thông qua việc sử dụng trái phiếu Trung Quốc có xếp hạng tín nhiệm cao làm tài sản thế chấp để vay…

Cái tên Hezbollah một lần nữa trở thành tâm điểm của thời sự quốc tế khi tương lai hòa bình hay chiến tranh giữa Mỹ và Iran được quyết định một phần chủ yếu tại vùng biên giới Liban – Israel, nơi quân đội Israel đối đầu với lực lượng Hezbollah. Từ eo biển Hormuz Vùng Vịnh đến sông Litani, miền nam Liban Điều 1 của Thỏa thuận sơ bộ Mỹ - Iran 14 điểm yêu cầu đình chiến tại Liban, bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Liban, cũng có nghĩa là Israel phải rút khỏi các vùng đất đang kiểm soát tại đây. Teheran từng đe dọa đóng cửa trở lại eo biển Hormuz, nếu khu vực miền Nam Liban, cách đó 2.000 km, chưa im tiếng súng. Cuối năm 2024, sau khi thủ lĩnh tối cao Hassan Nasrallah và hàng loạt lãnh đạo cao cấp của Hezbollah bị Israel hạ sát, lực lượng này tưởng như đang trên đường suy tàn. Cuộc chiến Mỹ - Israel chống Iran rút cuộc đưa Hezbollah trở lại tuyến đầu. Hezbollah được biết đến vừa như một đảng chính trị của cộng đồng Hồi giáo theo hệ phái Shia tại Liban, nhưng đồng thời cũng là một tổ chức vũ trang, được…

Ngày 14/06/2026, Hoa Kỳ và Iran thông qua trung gian hòa giải Pakistan sau thông báo đạt đồng thuận chấm dứt chiến tranh Trung Đông. Hôm qua, 17/06, nguyên thủ Mỹ và Iran đã ký văn bản này. Bộ Ngoại Giao Thụy Sĩ hôm nay 18/06, cho biết hai bên sẽ bắt đầu đàm phán việc thực thi thỏa thuận vào ngày mai, 19/06, tại Lucerne, Thụy sĩ. Trả lời phỏng vấn của RFI Tiếng Việt, ngày 17/06, nhà nghiên cứu Didier Chaudet, chuyên gia địa chính trị về thế giới Ba Tư, Trung – Nam Á cho rằng vòng đàm phán sắp tới sẽ mang tính quyết định liên quan đến nhiều vấn đề. Cuộc chiến hơn 100 ngày chiến tranh giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran đang làm chuyển dịch các thế cờ chiến lược ở Trung Đông và Nam Á. ----- ***** ----- RFI Tiếng Việt : Xin chào ông Didier Chaudet. Ông đánh giá như thế nào về thông báo thỏa thuận giữa Mỹ và Iran ? Đó là một thắng lợi của Iran, một sự sỉ nhục cho Mỹ hay một thất bại chiến lược của Israel ? Didier Chaudet : Người ta nói rằng đó sẽ là một sự sỉ nhục đối với Hoa Kỳ hoặc một chiến thắng lớn cho Iran.…

Ngày 11/06/2026, giải Vô địch Bóng đá Thế giới lần thứ 23 chính thức khai mạc tại ba nước đồng tổ chức là Canada, Hoa Kỳ và Mêhicô, với trận chung kết diễn ra tại New York ngày 19/07/2026. Giữa những tranh cãi về khâu tổ chức, các chỉ trích về chính sách nhập cư, hạn chế visa nhập cảnh và các căng thẳng địa chính trị, tổng thống Mỹ Donald Trump muốn biến kỳ World Cup 2026 thành một vũ đài, thể hiện quyền lực và tầm nhìn về quan hệ quốc tế của ông. Đây là lần đầu tiên lễ hội bóng đá lớn nhất hành tinh, diễn ra mỗi bốn năm một lần, được ba nước đồng tổ chức. Sự kiện này khẳng định hơn nữa xu thế đồng tổ chức các cuộc tranh tài thể thao lớn bắt đầu từ mùa Euro 2008 tại Thụy Sĩ và Áo, Euro 2012 tại Ba Lan và Ukraina, và gần đây nhất là mùa Euro 2020, bị dời lại một năm do đại dịch Covid, diễn ra tại ít nhất 11 nước chủ nhà. Vào năm 2030, Cúp Bóng đá Thế giới sẽ diễn ra tại Tây ban Nha, Bồ Đào Nha và Maroc, với ba trận đấu khác ở Achentina, Paraguay và Uruguay. Đồng tổ chức, đồng chia sẻ chi phí, nhưng cạnh tranh…

Đầu năm 2026, nhiều thúc đẩy từ phía Nga cũng như nội bộ chính giới châu Âu để Liên Âu trực tiếp đối thoại với điện Kremlin nhằm tìm ra giải pháp chấm dứt cuộc chiến tranh Nga – Ukraina, kéo dài từ hơn 4 năm nay. Đầu tháng 6, trước thềm thượng đỉnh của khối 27 nước ngày 18-19/06/2026, theo một số thông tin báo chí, giới lãnh đạo châu Âu có thể đề nghị với Nga « một thỏa thuận ngừng bắn », như một điều kiện tiên quyết trước khi bước vào đàm phán chính thức. *** Việc khối 27 nước tìm lập trường thống nhất để đối thoại trực tiếp với Nga là một diễn biến mới, và đáng được khích lệ, trong bối cảnh cho đến nay, « Liên Hiệp Châu Âu gánh vác một phần chủ yếu và ngày càng lớn cái giá về kinh tế, tài chính cũng như về chính trị của cuộc xung đột này, nhưng lại bị gạt ra bên lề trong các cuộc đàm phán quan trọng » (Le Diplomat). Thống nhất lập trường, duy trì áp lực để buộc Nga có giải pháp chấm dứt chiến tranh là điều cần thiết, tuy nhiên, nhiều chuyên gia hàng đầu cảnh báo, một thỏa thuận ngừng bắn vội vàng với Nga…

Tháng 5/2026, bộ Thống Nhất Hàn Quốc, với Sách Trắng Thống nhất, lần đầu tiên đưa ra quan điểm coi quan hệ giữa Seoul và Bình Nhưỡng là « quan hệ giữa hai Nhà nước ». Chính sách trên đây của Seoul được đưa ra trong bối cảnh Bắc Triều Tiên vừa sửa đổi Hiến pháp, từ bỏ mục tiêu thống nhất và phân định rõ lãnh thổ hai miền Nam - Bắc. Theo nhiều nhà quan sát, Hàn Quốc đang bị đặt trước áp lực phải sửa đổi triệt để Hiến pháp để cải thiện quan hệ với chế độ Bắc Triều Tiên, trong bối cảnh mọi nỗ lực ngoại giao không mang lại kết quả, kể từ thất bại của thượng đỉnh Kim Jong Un – Donald Trump ở Hà Nội năm 2019. *** Đã hơn bảy thập niên kể từ chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), đối với đông đảo người dân Hàn Quốc, hai miền Nam Bắc tuy thuộc về hai chế độ khác nhau nhưng vẫn là một nước. Chủ trương tái thống nhất hai miền cũng được ghi rõ trong Hiến pháp Đại Hàn Dân Quốc năm 1987. Đối với xã hội Bắc Triều Tiên, lý tưởng tái thống nhất nằm trong học thuyết chính thống của chế độ họ Kim. Bắc Triều Tiên từ bỏ chủ thuyết…

Trong vòng chưa đầy một tuần, lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã lần lượt tiếp đón hai nguyên thủ hàng đầu thế giới: Tổng thống Mỹ Donald Trump và nguyên thủ Nga Vladimir Putin. Nhưng trước hai cuộc gặp thượng đỉnh đó, Trung Quốc đã lần lượt trải thảm đỏ đón nhiều nguyên thủ, lãnh đạo chính phủ khác từ Anh, Pháp, Đức, cho đến Canada và sắp tới đây là tổng thống Brazil. Liệu lời mời đến Bắc Kinh có trở thành một tấm vé được săn đón nhất hiện nay ? Một điều chắc chắn, đó là chính quyền Trung Quốc đã khéo léo dàn dựng hai chuyến thăm thượng đỉnh vừa qua. Chuyến đi của Donald Trump đã được lên kế hoạch từ lâu, chỉ bị hoãn do chiến tranh Iran. Tương tự, tổng thống Nga đã được đồng cấp Trung Quốc mời đến Bắc Kinh từ tháng 02/2026, nhưng lịch trình đã được thúc đẩy sớm hơn dự kiến. Nhưng sự trọng thị và những nghi lễ mà Tập Cận Bình dành cho hai đồng cấp hầu như không có gì khác : Cùng một đội tiếp đón danh dự, một cuộc duyệt binh, và một buổi tiếp đón long trọng tại Đại Lễ đường Nhân dân. Bộ ba chiến lược…

Ngày 14/05/2026, tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu chuyến thăm Bắc Kinh. Sau những màn đón tiếp long trọng, nguyên thủ Mỹ cùng đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình bước vào những vòng đàm phán, được dự báo là căng thẳng, về nhiều chủ đề. Tuy nhiên, theo nhận định từ giới quan sát, hồ sơ thương mại chắc chắn là ưu tiên thảo luận hàng đầu giữa hai nguyên thủ. Liệu rằng đôi bên có hóa giải được những căng thẳng, hay lại tiếp tục leo thang đối đầu ? Điều đầu tiên được hầu hết giới chuyên gia chia sẻ là, khác với cuộc gặp thượng đỉnh năm 2017, ông Donald Trump đến Bắc Kinh lần này trong một vị thế yếu. Cuộc chiến chống Iran do Mỹ và Israel phát động rơi vào bế tắc, trong khi cuộc chiến thuế quan mà tổng thống Trump khởi xướng vào năm 2025 không đem lại kết quả như ông muốn. Hoa Kỳ không những không chặn được đà tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc bất chấp các nỗ lực của chính quyền Trump, mà còn phải hứng chịu các đòn trả đũa thương mại, công nghệ nặng nề từ Bắc Kinh. Theo nhật báo kinh tế Pháp Les Echos ngày…

Cuộc chiến Mỹ - Israel chống Iran không chỉ là một cuộc đối đầu quân sự. Dầu mỏ là mặt trận khác. Đối với chính quyền Donald Trump, mục tiêu chính thức là để ngăn chặn tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân của Teheran, nhưng nhiên liệu dầu khí nói chung và dầu lửa nói riêng ngay lập tức trở thành « vũ khí » mà Iran sử dụng để đáp trả Mỹ. Iran phong tỏa eo biển Hormuz và tấn công nhắm nhiều cơ sở dầu khí của các đồng minh của Hoa Kỳ tại vùng Vịnh. Về phần mình, Washington sử dụng dầu mỏ như một phương tiện chủ yếu để gây áp lực buộc Iran phải nhân nhượng. Vì sao dầu mỏ trở thành « vũ khí » chủ lực trong cuộc xung đột Mỹ - Iran ? Chuyên gia Pierre Razoux, giám đốc khoa học của Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Quỹ Địa Trung Hải (FMES), trả lời đài Radio France, nhận định : « Trên thực tế, dầu mỏ đã là nguồn tài nguyên chính của Iran trong ít nhất 60 hoặc 70 năm, kể từ thời đế quốc Iran đến thời cách mạng Iran. Giờ đây, khi Iran hoàn toàn bị cô lập, nếu thực sự muốn kiếm ngoại tệ để hoạt động, nước này phải dựa vào…